Press "Enter" to skip to content

Felieton o Szkołach w Dzierzgoniu

Nadeszły miesiące wakacyjne, więc wzorując się na statucie synodalnym dla Pomorza z 1487 roku, gdzie stwierdza się, że:
W każdym kościele ma funkcjonować szkoła, a zajęcia szkolne mają się odbywać tylko w miesiącach zimowych, natomiast latem dzieci powinny pomagać rodzicom w gospodarce…
– zapraszamy młodzież nie tylko do odpoczynku, ale również do mądrego gospodarowania wolnym czasem, uwzględniając obowiązki domowe i rozwój osobisty, a osoby zainteresowane ciekawostkami i historią szkolnictwa w naszym regionie, zapraszamy do przeczytania najnowszego felietonu.

W XIII wieku, ziemie pruskie przeobrażały się kulturowo. Nastały zmiany, narzucone przez najeźdźców w prawie, religii i systemie wartości. Wybudowano kościoły i klasztory oraz utworzono system szkolnictwa. Według F. Schmitta, system szkolny Zakonu był najlepszym z epoki średniowiecza. W XIV wieku ustalono, że wsie posiadające 60 rodzin powinny mieć własną szkołę.
Najstarsze szkoły, funkcjonujące w kościołach na naszym terenie były w Dzierzgoniu, Benowie, Postolinie i Żuławce.
Większość szkół miała niski poziom, gdyż nie posiadały określonego planu nauczania oraz funduszy. Nauczycielami byli utalentowani, kształceni w Niemczech uczniowie, jednak specjaliści byli trudno osiągalni, więc rolę tę przejmowali np. dzwonnik, grabarz, kościelny czy organista.

Do szkół parafialnych uczęszczały dzieci wszystkich stanów, a te z rodzin szlacheckich, uczyły się głównie religii i wychowania. Były to instytucje kościelne, nadzorowane przez miejscowych proboszczy, którzy mieli obowiązek zwracać szczególną uwagę na nowe nauki i odpowiednich nauczycieli. Nie wolno było im zatrudniać osób budzących zastrzeżenia moralne.

Z protokołu z 1647 roku wiemy, że szkoła spłonęła. W 1664 roku szkoła dzierzgońska wspominana jest w Opisie Królewszczyzn, gdzie zwraca się uwagę na fakt, że mieszczanie powinni naprawić kościół, plebanię i szkołę.
Po zaborze w 1772, przez pół wieku rząd pruski dostosowywał szkoły do swoich potrzeb, dokonując reformy. Głównym organizatorem systemu był Kościół katolicki i ewangelicki.
W edykcie króla pruskiego z 1763, nakazywano aby dzieci w wieku 5-14 lat nie uczestniczyły w pracach gospodarczych, a chodziły do szkoły.
W 1776 roku, do Dzierzgonia został przydzielony nauczyciel Jan Gottlieb Bitner, jako pierwszy zatrudniony przez władze świeckie.
W 1838 wybudowano 21 budynków szkolnych, z czego 16 wolnostojących. Dodatkowo zbudowano Klasztor Reformatów.
W 1854 roku, w Dzierzgoniu były dwie szkoły utrzymywane przez miasto; jedna dla dzieci katolickich, inna dla luterańskich oraz dodatkowo trzecia dla obu wyznań.

Na przełomie XIX i XX wieku młodzież ucząca się w gimnazjum, nie musiała przechodzić przez szkołę podstawową. Te w wieku 9-10 lat mogły uczyć się w domu po czym zdawać do dziesięcioletniego gimnazjum lub po kursie przygotowawczym do ośmioletniego.
Zanik analfabetyzmu w naszym mieście nastąpił dopiero na początku XX wieku.
W Pruskim Państwowym Urzędzie Statystycznym, Inspektoriacie nadzorującym szkoły w powiecie sztumskim, widnieją informacje z 1932 roku, gdzie czytamy, że w mieście funkcjonowała szkoła podstawowa ewangelicka sześcioklasowa i było 384 uczniów, z czego 4 było bezwyznaniowych, jako jedyni w powiecie sztumskim. Istniała również szkoła miejska katolicka, gdzie uczyło się 101 dzieci.
Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu

Ze świadectw szkolnych z lat 30. dowiadujemy się, że w tym czasie występowały takie przedmioty jak: historia, geografia, rachunki, przyroda, fizyka, biologia czy kaligrafia. Uczono rownież rysunku, muzyki i gimnastyki. Oceniano pilność, frekwencję uczniów, zachowanie oraz religię.

Do dzisiaj w naszym mieście zachowały się budynki, w których byly szkoły w okresie międzywojennym. W budynku przy ulicy Traugutta funkcjonowały szkoły zawodowe.

Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu
Budynek poklasztorny pełnił rolę szkoły podstawowej od 1835 do 1927 roku. Obecna szkoła podstawowa przy ulicy Krzywej rozpoczęła działalność w 1927 roku. Była tu ewangelicka i katolicka szkoła powszechna i przedszkole. Salę sportową dobudowano w 1942 roku.

Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu
W budynku przy ulicy Kościelnej 1, umieszczono od 1898 roku Prywatną Wyższą Szkołę dla Chłopców i Dziewcząt. Po wojnie było tam przedszkole, oraz Bank Spółdzielczy.

Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu
Szkoła podstawowa, zlokalizowana w budynku po szkole miejskiej, przy ulicy Krzywej 11, rozpoczęła lekcje już 1 września 1945 roku. Szkoła ta rozwijała się bardzo szybko, od zaledwie kilkunastu uczniów w pierwszym roku działania, do rekordowej liczby 877 uczniów w 1963 roku. Znajdowało się tu również Państwowe Koedukacyjne Gimnazjum Gospodarstwa Wiejskiego, z którego uczniowie odbywali praktyki w gospodarstwie w Judytach. Po 1948 przekształcono je na Państwowe Liceum Rolnicze, które funkcjonowało 2 lata.
Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu
Następne szkoły funkcjonowały w budynku przy ulicy Traugutta, a były to głównie szkoły o profilu rolniczym.
Szkoła przy ulicy Zawadzkiego została wybudowana w ramach akcji „Tysiąc szkół na tysiąclecie” i rozpoczęła zajęcia w 1964 roku. W 1999 umieszczono tu gimnazjum.
Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu
Po likwidacji dzierzgońskiego kina, zostało ono przerobione na salę gimnastyczną, którą dołączono do obiektu Zespołu Szkól, nazwanym imienia Cypriana Kamila Norwida. W skład zespołu wchodzą: Liceum Ogólnokształcące, Technikum Szkoły Zawodowe oraz Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych.
Od 2017, zgodnie z nowymi przepisami organizacji szkolnictwa, zlikwidowano gimnazjum, powracając do 8-letniej szkoły podstawowej, funkcjonującej w budynkach przy ulicy Krzywej oraz Zawadzkiego, i 4-letniego liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół im. C.K.Norwida przy ulicy Zawadzkiego.

Ewaluacja Szkół w DzierzgoniuEwaluacja Szkół w Dzierzgoniu Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu Ewaluacja Szkół w Dzierzgoniu

Opr. M. Zelmańska

Zaloguj się Poprawny CSS! Poprawny kontrast
Skip to content
Wróć na początek strony Alt+Shift+0 Przejdź do wyszukiwarki Alt+Shift+1
Przejdź do treści głównej Alt+Shift+2
Przejdź do danych kontaktowych Alt+Shift+3
Przejdź do menu górnego Alt+Shift+4
Przejdź do menu dolnego Alt+Shift+5
Przejdź do mapy serwisu Alt+Shift+6